Sinds 1 januari 2026 geldt een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen tussen Verpact, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de NVRD. Een van de meest ingrijpende gevolgen: PMD-verzamelcontainers voor bewoners van hoogbouw verdwijnen uit het straatbeeld. Terwijl gemeenten dit najaar volop bezig zijn de gevolgen hiervan in te richten, laat Enschede zien hoe lastig deze omslag in de praktijk uitpakt.
In dit artikel leggen we uit wat er precies verandert, waarom Verpact deze knop heeft omgedraaid en welke keuzes gemeenten nu moeten maken voor hun ondergrondse containerinfrastructuur.
Wat is er veranderd?
Verpact, VNG en NVRD bereikten een onderhandelingsresultaat over een nieuwe overeenkomst voor de inzameling en verwerking van verpakkingen, die per 1 januari 2026 is ingegaan. Een kernpunt: huishoudens in laagbouw kunnen plastic, metaal en drankkartons (PMD) voortaan alleen nog aanbieden via hun eigen container. De boven- en ondergrondse verzamelcontainers in de openbare ruimte, waar voorheen ook bewoners van hoogbouw hun PMD konden inleveren, verdwijnen uit het straatbeeld.
Waarom Verpact deze knop omdraait
De reden is financieel-kwalitatief van aard. Voor PMD dat via openbare verzamelcontainers wordt ingezameld, wordt geen vergoeding meer verstrekt vanwege de hoge mate van vervuiling van deze stroom. Enschede is daarvan een sprekend voorbeeld: vorig jaar werd daar 99 procent van het PMD uit verzamelcontainers afgekeurd. Verzamelcontainers in de openbare ruimte trekken nu eenmaal bijmenging van ander afval aan, wat de kwaliteit — en daarmee de recyclingwaarde — van de stroom sterk verlaagt.
Een verzamelcontainer die voor 99 procent wordt afgekeurd, levert geen grondstof meer op — hij levert vooral kosten op.
Drie opties voor hoogbouw
Voor bewoners van hoogbouw, die vaak geen ruimte hebben voor een eigen PMD-container, blijven binnen de nieuwe overeenkomst drie alternatieven over.
- Zakkeninzameling. Bewoners bieden PMD aan in zakken op een vaste inzameldag, zonder vaste verzamelvoorziening.
- Deelvoorziening. Een afgesloten inzamelpunt per wooncomplex, toegankelijk voor de bewoners van dat specifieke gebouw.
- Nascheiding. PMD gaat samen met restafval de container in en wordt achteraf machinaal gescheiden bij de verwerker.
Elke optie heeft eigen consequenties voor de ondergrondse infrastructuur. Zakkeninzameling vraagt geen extra container, maar wel een oplossing voor zwerfafval rond de inzameldag. Een deelvoorziening vraagt om extra ruimte per complex. Nascheiding raakt direct aan de discussie die we eerder beschreven over bron- versus nascheiding van PMD.
Enschede als casus: gemeenten zoeken naar de beste route
In Enschede leidt de verplichte omslag tot een stevige discussie in de gemeenteraad. De gemeente moet kiezen tussen de drie bovengenoemde opties voor haar hoogbouwbewoners, terwijl eerdere ervaringen met zakkeninzameling al werden afgeschaft vanwege overlast. Nascheiding wordt daarbij serieus overwogen als alternatief, ook al ligt diftar in Enschede vooralsnog niet ter discussie. De casus laat zien dat de landelijke afspraak op papier eenvoudig lijkt, maar dat de uitvoering per gemeente maatwerk vraagt.
Wat dit betekent voor de ondergrondse infrastructuur
Voor gemeenten die hun ondergrondse containerpark beheren, ontstaat een concrete planningsvraag: wat gebeurt er met bestaande ondergrondse PMD-containers bij hoogbouwlocaties die straks niet meer worden vergoed? Een aantal richtingen die gemeenten nu verkennen:
- Bestaande ondergrondse PMD-containers ombouwen tot restafvalcontainers, in combinatie met nascheiding bij de verwerker.
- Locaties herbestemmen voor andere stromen, zoals textiel of papier, waar nog wel behoefte aan extra capaciteit bestaat.
- Voor complexen die kiezen voor een deelvoorziening: een kleinschalige, afgesloten ondergrondse of halfverdiepte voorziening per gebouw in plaats van een openbare wijkcontainer.
Welke route het beste past, hangt sterk af van de lokale situatie — vergelijkbaar met de afweging tussen bron- en nascheiding die elders al breed wordt gevoerd. Belangrijk is dat gemeenten deze wijziging niet als losse actie behandelen, maar meenemen in de bredere planning van hun containerpark.
Conclusie
De nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen maakt een einde aan de open PMD-verzamelcontainer voor hoogbouw zoals gemeenten die kennen. Voor gemeenten is dit geen tijdelijke aanpassing, maar een structurele wijziging die vraagt om een herziening van de ondergrondse infrastructuur op locaties waar voorheen PMD werd ingezameld. Wie deze wijziging nu meeneemt in de planning, voorkomt dat de omslag straks ad hoc en gehaast moet gebeuren.
Lees meer over afvalinzameling & management of bekijk onze andere nieuwsartikelen.
Advies over herinrichting van uw PMD-infrastructuur
B-Advice adviseert gemeenten over de technische herbestemming van bestaande ondergrondse containers nu de vergoeding voor PMD uit verzamelcontainers wegvalt.